Rewolucja Caravaggia

Do Rzymu przybywa w 1593 roki lombardzki m這dzieniec, Michelangelo Merisi, lat oko這 dwudziestu. Pochodzi z miejscowoci Caravaggio blisko Mediolanu. Z czasem nazwa tej rodzinnej miejscowoci mia豉 w這skim zwyczajem niemal瞠 wyprze z potocznego u篡cia jego w豉sciwe nazwisko.
Wyrzek si by rodziny i startuje zupe軟ie sam - z niebywa造m talentem i r闚nie niezwyk造m, dzikim temperamentem. W Rzymie pocz靖kowo boryka si z powa積ymi trudnociami. Tamtejszy wiat artystyczny jest zdominowany przez ostatnich malarzy manieryst闚. Wkr鏒ce jednak zwraca uwag wielkich mecenas闚 nowo i bezkompromisowo jego malarstwa. Pozyskuje mu to uznanie znaj鉍ych si na sztuce dostojnik闚 Kocio豉 i arystokratycznych dyletant闚. W swiecie artyst闚 i znawc闚 panowa豉 atmosfera znu瞠nia: teoretyczne dysputy, sztuka naladuj鉍a wielkich mistrz闚 (Rafael, Leonardo, Micha Anio) spowodowa這, 瞠 pojawi這 si miejsce dla artysty nowego. Artysty, kt鏎y oboj皻ny na to wszystko szed w豉sn droga i wr鏂i w sztuce do 篡cia, natury i cz這wieka. Caravaggio sta si popularny i poszukiwany, mimo i dla wielu, szczeg鏊nie dla zamawiaj鉍ego obrazy kleru by prostacki i grubia雟ki.
R闚nie s豉wny jest w biurach policyjnych - nieokrzesany temperament powoduje, 瞠 przez ca貫 篡cie nie mo瞠 wypl靖a si z k這pot闚. Bijatyki, awantury, pojedynki - w czasie jednego zabi przeciwnika - powoduj, i przez ca貫 篡cie ucieka chroni鉍 si cz瘰to pod opiek mo積ych protektor闚. Rzym a pniej Genua, Neapol, Malta, Sycylia - nigdzie nie zagrza miejsca i nie zazna spokoju - wci頊 nowe wyst瘼ki....
A mo瞠 ten temperament, brak skrupu堯w by造 pomocne by stawi czo豉 roli, kt鏎a wype軟i
Spos鏏 w jaki ich maluje jest rewolucyjny - pod jego p璠zlem fakty nabieraj gwa速ownej si造 wyrazu. Sceny rozgrywaj si przed nami, owietlone w dramatyczny, ekspresyjny spos鏏. Caravaggio umieci wiat這 w centrum swego programu artystycznego. To szczeg鏊ne owietlenie, ods豉niaj鉍e gwa速ownie ludzi i przedmioty nosi nazw luminizmu.
Bacchus

Bacchus, Galeria Uffizi, Florencja
Obok mamy obraz Bacchus. Jest to jedno z wczesnych dzie, malarz mia ok.23 lat. Jest mo磧iwe, ze modelem by on sam.
Dominuje tu nastr鎩 spokoju, zaspokojenie zmys堯w bogactwem dozna. Przestrze nasycona jest zapachem kwiat闚 i owoc闚, czerwone wino lni w karafce, podniecaj鉍 lekko zmys造 Bacchusa i sprowadzaj鉍 zapomnienie. Oto urzekaj鉍a iluzja, sztuczny raj. Czarnooki, hermafrodyczny Bacchus przepija do nas. Powieki ma oci篹a貫, grube czerwone usta i miekkie zmys這we cia這 pe軟e s leniwego, nieco erotycznego, zadowolenia. Wr璚z si czuje tu aluzj do m這dzie鎍zych biesiad - a mo瞠 nie tylko w towarzystwie kobiet
G這w ma ozdobion wspania造m wie鎍em z winogron i winnych lici w mieni鉍ych si kolorach 鄴速ych, zielonych i czerwonych co podkrela jego mitologiczn proweniencj.
Obraz ten z pewnoci zachwyca i niepokoi, zaskakiwa i zaciekawia. B鏀two to czy cz這wiek? ch這piec czy dziewczyna?
Awanturnik i zawadiaka tworzy w swych m這dzie鎍zych obrazach sugestywne poetyckie fantazje, cho jednoczenie wszystko na obrazie jest tak zdumiewaj鉍o rzeczywiste...
Obok mamy "Koszyk z owocami" czyli martw natur, W owym czasie hierarchia malarska nisko stawia豉 ten rodzaj malarstwa. Ale Caravaggio twierdzi, i "nie mniej trudu kosztuje namalowanie obrazu z kwiatami ni opracowanie kompozycji figuralnej" i jego owoce i kwiaty by造 tak doskona貫, i to od niego rozpocz窸o si zami這wanie do tego typu kompozycji.
Na dolnej kraw璠zi obrazu stoi, widziany nieco z do逝 (horyzont pokrywa si z doln kraw璠zi p堯tna), pleciony koszyk pe貫n owoc闚: winogrona, jab趾a cytryny i figi u這穎ne s malowniczo wr鏚 dekoracyjnie rozpostartych lici. Owoce i kosz s doskona貫 plastycznie, kuliste bry造 jab貫k, szkliste winogrona, mi瘰iste i matowe figi i tak瞠 przywi璠貫 licie. Wszystko to wymodelowane wiat貫m padaj鉍ym z lewej strony i wydobywaj鉍ym wyrazicie materialno ka盥ej formy.
W obrazie nie ma nic wi璚ej. Neutralne, blade t這 nie przedstawia niczego i ta "nico" tym bardziej podkrela konkretn , uchwytn egzystencj malowanych przedmiot闚.
Koszyk z owocami
Koszyk z owocami, Biblioteka Ambrosiana, Mediolan
w.Mateusz i anio
w.Mateusz i anio,
wczeniej Kaiser Museum, Berlin
P堯tno z lewej przedstawia w.Mateusza ,kt鏎emu m這dziutki, wr璚z dziewcz璚y anio jeszcze manierystycznie wygi皻y, prowadzi r瘯e po karcie Ewangelii. Przedstawienie wi皻ego jako prostego niepimiennego rybaka, z wielkimi stopami na pierwszym tle, z twarz napi皻 od wielkiego wysi趾u zosta這 odrzucone przez Koci馧 z powodu kompletnego braku transcedencji.
Trzeba jednak zauwa篡, 瞠 ma這 jest obraz闚 r闚nie wzruszaj鉍ych.
Obraz zosta zniszczony w czasie II wojny wiatowej.
Inspiracja w.Mateusza
Inspiracja w.Mateusza, koci馧 S.Luigi dei Francesi, Rzym
Po odrzuceniu pierwotnego obrazu Caravaggio namalowa kolejn wersj. Jest kompletnie odmienna - rzecz dzieje si ju w dwu wiatach, ziemskim i niebia雟kim. Plebejusza zast雷i m鉅ry starzec w malowniczych szatach. Anio jak nale篡 unosi si nad Aposto貫m. Po materializmie pierwszej wersji ta jest ju ca趾iem spirytualistyczna i wr璚z teatralnie dramatyczna.
Zyska豉 ona oczywicie pe軟e uznanie zamawiaj鉍ych.
Powo豉nie w.Mateusza
Powo豉nie w.Mateusza, koci馧 S.Luigi dei Francesi, Rzym
Caravaggio maj鉍 oko這 25 lat otrzymuje swe pierwsze du瞠 zam闚ienie na trzy p堯tna z histori w. Mateusza dla kaplicy Contarellich w kociele San Luigi dei Francesi w Rzymie. Obok mamy powo豉nie w.Mateusza.
W tawernie, grupa ludzi liczy pieni鉅ze i wchodz niespodziewanie sw.Piotr i Chrystus, kt鏎y wskazuje palcem na Mateusza z jakby komend : "przyb鉅, b鉅 m鎩". Owietlenie , wiat這 kt鏎e uderza w twarze, barwne kurtki, zuchwali m這dzie鎍y, si豉 spojrze, chciwo licz鉍ych pieniadze i nic nie zauwa瘸j鉍ych - wszystko to czyni dzie這 wielkim i niezapomnianym majstesztykiem Caravaggia.

P堯tno, kt鏎e przedstawia mier Marii (z prawej), to jeden z najpi瘯niejszych obraz闚 siedemnastego wieku. R闚nie Gustaw Herling-Grudzi雟ki w swoich esejach uwa瘸 go za jedno z g堯wnych arcydzie Caravaggia.
Obraz ten spotka si z zarzutem profanacji, poniewa malarz jako modelk do postaci Marii wybra prost dziewczyn (pono lekkich obyczaj闚) utopion w Tybrze. Tu tak瞠 Caravaggio wi皻o widzi bardzo realistycznie. Nie jestemy na niedost瘼nych wy篡nach uduchowienia, jak uprzednio w manierymie, lecz postacie s nam po ludzku bliskie. Cia這 Marii jest nabrzmia貫, sztywno wyci鉚ni皻e na marach, stopy nie s zakryte i tylko ledwie widoczna aureola nad jej g這w m闚i o jej wi皻oci. Aposto這wie s pogr嘀eni w 瘸這bnym skupieniu a na pierwszym planie siedzi dziewczyna op豉kuj鉍a Mari.
Mimo olbrzymich zastrze瞠 ze strony kocio豉 dzie這 zosta這 wysoko ocenone przez znawc闚: Rubens kaza je wystawi na widok publiczny i wkr鏂e zakupi je ksi嘀 Mantui.
Michelangelo Merisi zwany Caravaggio Z lewej mamy wsp馧czesny Caravaggiowi jego portret, dzie這 Ottawia Leoni.
mier  Madonny
mier Madonny, Luwr, Pary
Malarstwo Caravaggia by這 przez blisko sto lat niewysychaj鉍ym r鏚貫m inspiracji dla tw鏎c闚 nie tylko W這ch, ale ca貫j prawie Europy.
Nowego j瞛yka jego obraz闚 uczyli si tacy Hiszpanie jak Velazquez, Francuzi i tak瞠 holenderscy realici. Obrazy jego by造 ozdob kolekcji wielkich tego wiata: kr鏊闚 czy kardyna堯w. Przez sw鎩 rewolucyjny styl artysta skierowa sztuk na nowe tory i sta si prekursorem europejskiego malarstwa ca貫go XVII wieku.
powr鏒 do menu